Ngôi chợ lâu đời nhất Sài Gòn
Ngôi chợ đầu tiên của Sài Gòn năm 1868
Nếu vùng Chợ Lớn ngày xưa có Chợ Cũ ( Hiện nay là Bưu Điện Chợ Lớn ) trên đường Hải Thượng Lãn thì ở Sài Gòn cũng có ngôi chợ mang tên Chợ Cũ.
Chợ gồm 3 dãy nhà lồng, cột tre, mái tranh . Chợ được xây dựng năm 1868. năm 1870 chợ bị cháy nên chính quyền Thành phố lúc đó xây lại năm 1872 bằng cột gổ , mái lợp ngói
Tên "Chợ cũ" không phải là tên được gắn trên bảng hiệu của chợ. . . mà do người dân tự đặt truyền miệng nhau cho dể phân biệt với ngôi chợ được xây mới sau đó.
Ngôi Chợ lâu đời nhất của cả Vùng Saigon-Gia Đinh-Cholon có lẽ là Chợ Saigon (Marche’ De Sai Gon), nằm trên kênh chợ Vãi. đường Charner ( đường Nguyễn Huệ hiện nay ). . . Chợ gồm 3 dãy nhà lồng, cột tre, mái tranh . Chợ được xây dựng năm 1868. năm 1870 chợ bị cháy nên chính quyền Thành phố lúc đó xây lại năm 1872 bằng cột gổ , mái lợp ngói
Địa điểm dành cho khu chợ mới được ấn định tại khu vực ao Bồ Rệt (marais Boresse), một khu vực đầm lầy tù đọng khổng lồ ngay trong thành phố, nơi những người địa phương nghèo khổ nhất sinh sống trong những ngôi nhà lợp mái lá dựng ngay trên khu đất lầy.
Khu vực vốn từng có nhiều kênh rạch thông với sông Sài Gòn, dòng thủy triều đều đặn lên xuống mỗi ngày giúp cuốn trôi chất thải sinh hoạt và giúp cho cảnh quan luôn tươi mới, sạch sẽ. Tuy nhiên, những hoạt động phát triển nhà đất từ giữa thế kỷ 19 đến những năm 1890 đã khiến cho các con rạch dần trở nên tắc nghẽn. Ao Bồ Rệt cũng từng nối liền với sông Sài Gòn qua kênh rạch Cầu Sấu, nhưng đến những năm 1867–1868, kênh này bị lấp thành đường Canton (nay là Đại lộ Hàm Nghi). Tất nhiên, khu ao nước trũng ở cuối dòng kênh trở thành đầm lầy nước tù đầy muỗi mòng.
Trong mắt của các nhà quy hoạch thời thuộc địa, ao Bồ Rệt là một trong những chướng ngại hoang dã “đe dọa và chiếm mất nền văn minh” họ vừa cất công tạo dựng được. Việc biến khu vực này thành một khu thương mại sẽ giúp cải thiện cảnh quan và điều kiện sống trong thành phố, đồng thời đặt khu chợ trung tâm tại đây sẽ hợp lý hơn là khu vực đường Nguyễn Huệ (ngày nay) vốn đang trở nên chật chội.
Ao Bồ Rệt (marais Boresse) trong họa đồ Gaston Pusch (1898). Họa đồ này cho thấy sự tương phản về cảnh quan giữa những ngôi nhà tường lợp ngói đỏ với các túp lều mái lá của cư dân
Chợ Saigon được xây mới hoàn thành năm 1914 - tại vị trí Ao Bồ Rệt (marais Boresse)
trên đường Lê Lợi, sau nầy là Chợ Bến Thành hiện nay
Sau công năng mới đến thẩm mỹ
Chợ Bến Thành khiến cư dân đương thời choáng ngợp bởi kích thước khổng lồ của những nhà lồng chợ và một tháp đồng hồ vươn cao nổi bật. So với các công trình công cộng quan trọng được xây dựng vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, chợ Bến Thành có giải pháp trang trí tiết chế hơn hẳn.
Trong các phiên thảo luận của Hội đồng Thành phố, vấn đề trang trí ở chợ không được xem trọng bằng các yêu cầu về vệ sinh và sức khỏe, do đó thiết kế chỉ tập trung xử lý những vấn đề công năng thiết yếu như trần cao và rộng để lưu thông không khí, sàn lót đá và có hệ thống xả thải. Nếu như Nhà hát và Tòa Đô Chánh được trang trí bằng một hệ thống phù điêu phong phú, giàu ý nghĩa biểu tượng, thì ngôi chợ hầu như không có họa tiết trang trí nào.
Chợ Bến Thành vào năm 1914, thời điểm khánh thành
Các phù điêu này mô tả các động vật, thực vật biểu trưng cho thương mại ở chợ, sử dụng hai màu quen thuộc của dòng gốm Biên Hòa là màu trắng ta và màu xanh đồng. Các bức phù điêu được tạo thành từ nhiều mảnh gốm nhỏ ghép lại, được nung tại Biên Hòa và thi công lắp ráp tại chợ Bến Thành. Bên cạnh các ô phù điêu, các vòm cửa và các ô lam lấy sáng tại các cửa chợ cũng là các bổ sung về sau, mang dáng vẻ tuyến tính, hiện đại rất khác so với phần chợ nguyên bản năm 1914.
Các bức tranh gốm ở các cửa Đông, Tây, Nam, Bắc của chợ Bến Thành
Bức ảnh chụp vào thập niên 1960 cho thấy các chi tiết trang trí bằng gốm và các lam thông gió đã được bổ sung vào mặt trước của chợ Bến Thành.
Chợ Bến Thành hiện nay
Theo Saigoneer
